Ambroxan i Iso E Super: molekuły, które czuć we współczesnych perfumach
5 min czytania
PerfumeBar X
Czytasz opisy perfum i widzisz bergamotkę, lawendę, drewno cedrowe, wanilię. Rzadziej trafisz na dwie nazwy, które brzmią jak z podręcznika chemii: Ambroxan i Iso E Super. A to właśnie one stoją za charakterystycznym, „nowoczesnym” śladem, który zostawia za sobą ogromna część dzisiejszych bestsellerów. Wyjaśniamy prostym językiem, czym są te molekuły, jak pachną, dlaczego perfumiarze tak chętnie po nie sięgają i dlaczego raz czuć je wyraźnie, a raz wcale.
Czym jest Ambroxan?
Zacznijmy od ambry. Prawdziwa ambra to substancja wytwarzana przez kaszaloty, która latami dojrzewa w oceanie i od wieków jest jednym z najcenniejszych surowców w perfumerii. Jest rzadka, bardzo droga i trudno dostępna. W połowie XX wieku chemicy ustalili, która cząsteczka odpowiada za jej najpiękniejszy zapach, i nauczyli się ją wytwarzać. Tak powstał Ambroxan (spotkasz też nazwę Ambrox).
Co ciekawe, surowcem do jego produkcji jest roślina: szałwia muszkatołowa. Pozyskuje się z niej związek o nazwie sklareol, który w kilku krokach zamienia się w Ambroxan. Dziś wytwarza się go także metodami biotechnologicznymi, z udziałem fermentacji.
Jak pachnie? Ciepło, ambrowo, lekko drzewnie i mineralnie, z nutą, którą wiele osób opisuje jako „słona, czysta skóra po dniu na plaży”. Jest przy tym bardzo trwały i dobrze niesie się w powietrzu.
Czym jest Iso E Super?
Iso E Super to molekuła opracowana w latach 70. XX wieku. W przeciwieństwie do Ambroxanu nie naśladuje żadnego konkretnego surowca z natury. Pachnie jak wygładzone, aksamitne drewno cedrowe z ambrowym ciepłem: sucho, miękko, bardzo „przezroczyście”.
Sama w sobie jest cicha i trudna do uchwycenia. Jej siła polega na tym, co robi z innymi nutami: wygładza kompozycję, dodaje jej przestrzeni i sprawia, że zapach unosi się wokół noszącej go osoby jak delikatna aura. Najbardziej znanym dowodem jej możliwości są perfumy Molecule 01 marki Escentric Molecules z 2006 roku, które składają się wyłącznie z Iso E Super rozpuszczonego w alkoholu. Dla jednych pachną zjawiskowo, inni nie czują w nich prawie nic.
Dlaczego perfumiarze tak je lubią
- Trwałość. Obie molekuły są ciężkie i wolno parują, więc trzymają zapach na skórze i ubraniu przez wiele godzin.
- Projekcja. Dobrze „niosą się” w powietrzu. To w dużej mierze dzięki nim perfumy czuć z odległości, a nie tylko przy skórze. Różnicę między tymi pojęciami opisujemy w artykule Projekcja, sillage i trwałość.
- Uniwersalność. Pasują do cytrusów, kwiatów, przypraw i drewna. Nie dominują, tylko podbijają to, co jest obok.
- Powtarzalność. Molekuła zawsze pachnie tak samo, niezależnie od pogody i zbiorów, co przy surowcach naturalnych wcale nie jest oczywiste.
- Dostępność. Nikt nie musi szukać ambry na plażach, żeby nadać perfumom ambrowe ciepło.
Przykład: ten świeży, a jednocześnie ciepły i „mineralny” ślad, który zostaje w windzie po kimś, kto pachnie nowoczesnym męskim zapachem, to bardzo często właśnie Ambroxan. Dior wymienia go wprost wśród składników linii Sauvage.
Dlaczego raz je czuć, a raz nie
To najczęstsze pytanie o obie molekuły. Są dwie przyczyny.
Po pierwsze, budowa. Ambroxan i Iso E Super to duże cząsteczki. Część osób odbiera je słabiej niż inne składniki, a niektórzy pewnych dużych molekuł nie czują wcale. To cecha indywidualna, tak jak wrażliwość na gorzki smak.
Po drugie, przyzwyczajenie nosa. Stały, jednostajny bodziec mózg szybko wycisza. Dlatego po kwadransie możesz mieć wrażenie, że zapach zniknął, a godzinę później poczuć go znowu przy ruchu ręki albo podmuchu wiatru. Otoczenie czuje go przez cały ten czas. Szerzej piszemy o tym w artykule Nie czujesz już swoich perfum?
Pamiętaj! Przy zapachach opartych na tych molekułach szczególnie łatwo przesadzić z liczbą psiknięć. To, że Ty czujesz je słabo, nie oznacza, że słabo czują je inni.
Syntetyczne nie znaczy gorsze
Wokół składników syntetycznych narosło sporo nieporozumień. Warto wiedzieć trzy rzeczy:
- Współczesna perfumeria bez nich nie istnieje. Niemal każda kompozycja, także w perfumach niszowych, łączy surowce naturalne z syntetycznymi. Wiele zapachów, na przykład konwalii czy morskiej bryzy, w ogóle nie da się uzyskać z natury.
- Syntetyczne bywa łagodniejsze dla przyrody. Ambroxan pozwolił uzyskać ambrowy charakter bez sięgania po surowiec pochodzenia zwierzęcego.
- O jakości decyduje kompozycja. Ta sama molekuła może być tłem genialnych perfum albo nudnych. Liczy się to, co i jak perfumiarz wokół niej zbuduje.
Jak rozpoznać je w perfumach
Producenci rzadko wymieniają molekuły z nazwy. Częściej ukrywają się one pod opisami nut. Ta ściąga pomoże Ci je wytropić:
| Ambroxan | Iso E Super | |
|---|---|---|
| Jak pachnie | Ambrowo, mineralnie, słono, „ciepła skóra” | Aksamitne, suche drewno cedrowe |
| W opisach szukaj | ambra, ambroxan, nuty ambrowe, nuty mineralne, „ambergris” | nuty drzewne, cedr, „drewno ambrowe” |
| Jak się zachowuje | Mocny, wyraźny ślad za noszącym | Delikatna aura, pojawia się i znika |
| Gdzie zajrzeć | zapachy ambrowe | zapachy drzewne |
Jeśli chcesz sprawdzić, jak te molekuły układają się na Twojej skórze, najlepiej porównać kilka zapachów obok siebie. Ambrowo-mineralny charakter dobrze słychać w linii Dior Sauvage czy w Baccarat Rouge 540, a nowoczesne, drzewne tło w wielu zapachach drzewnych i piżmowych.
Wskazówka: testuj takie zapachy przez kilka dni, a nie przez kilka minut. Odlewka w małej pojemności wystarczy, żeby sprawdzić, czy czujesz daną molekułę, jak reaguje na nią otoczenie i czy chcesz nosić ją na co dzień.
Ambroxan i Iso E Super nie są sekretnym dodatkiem ani oszczędnością. To narzędzia, dzięki którym współczesne perfumy są trwałe, przestrzenne i rozpoznawalne. Gdy już nauczysz się je wyłapywać, zaczniesz czuć je wszędzie i dużo łatwiej będzie Ci powiedzieć, czego naprawdę szukasz w zapachu.
